​ﺻﺒﺮ ﻭ ﺣﻠﻢ ﺍﺯ ﺻﻔﺎﺕ ﻓﺎﺿﻠﻪ ﻧﻔﺴﺎﻧﻰ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻋﻠﻢ ﺍﻟﻨﻔﺲ ﻣﻌﺮﻑ ﻋﻠﻮ ﻫﻤﺖ ﻭ ﺑﻠﻨﺪﻯ ﻧﻈﺮ ﻭ ﻏﻠﺒﻪ ﺑﺮ ﺍﻣﻴﺎﻝ ﺩﺭﻭﻧﻰ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﺴﻜﻴﻦ ﺩﺭﺩﻫﺎ ﻭ ﺁﻻﻡ ﺭﻭﺣﻰ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺷﻜﻴﺒﺎﺋﻰ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻴﮕﻴﺮﺩ .
ﺻﺒﺮ،ﺗﺤﻤﻞ ﺷﺪﺍﻳﺪ ﻭ ﻧﺎ ﻣﻼﻳﻤﺎﺕ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻳﺎ ﺷﻜﻴﺒﺎﺋﻰ ﺩﺭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻭﺍﺟﺒﺎﺕ ﻭ ﻳﺎ ﺗﺤﻤﻞ ﺑﺮ ﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻯ ﺍﺯ ﺍﺭﺗﻜﺎﺏ ﻣﻌﺎﺻﻰ ﻭ ﻣﺤﺮﻣﺎﺕ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﺻﻔﺖ ﺯﻳﻨﺖ ﺁﺩﻣﻰ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﺮ ﻛﺴﻰ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺰﻳﻮﺭ ﺻﺒﺮ ﺁﺭﺍﺳﺘﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ.
ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﺻﺒﻮﺭ ﻭ ﺷﻜﻴﺒﺎ ﻭ ﺣﻠﻴﻢ ﺑﻮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺍﻭ ﺧﻮﺩ ﻣﺒﻴﻦ ﺣﺎﻻﺕ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ ﺣﺘﻰ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺑﺮﺩﺑﺎﺭﻯ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﺗﺎ ﺩﺷﻤﻦ ﺍﺑﺘﺪﺍﺀ ﺑﻴﺸﺮﻣﻰ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯ ﺭﺍ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻴﻨﻤﻮﺩ .
ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﺣﻠﻢ ﻭ ﺑﺮﺩﺑﺎﺭﻯ ﺑﺤﺪ ﻛﻤﺎﻝ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﺩﻳﻦ ﻭ ﺷﺮﺍﻓﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻰ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯ ﻧﻤﻴﺪﻳﺪ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺣﻮﺻﻠﻪ ﺑﺨﺮﺝ ﻣﻴﺪﺍﺩ ﻭﻟﻰ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﺯ ﻫﻴﭻ ﺣﺎﺩﺛﻪ‏ﺍﻯ ﺭﻭ ﮔﺮﺩﺍﻥ ﻧﺒﻮﺩ.ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺑﺤﻠﻢ ﺳﺘﻮﺩﻩ‏ﺍﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﺣﻠﻢ ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﺗﺼﻨﻌﻰ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﮕﻰ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺭﻭﻯ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻭ ﺣﻴﻠﻪ‏ﮔﺮﻯ ﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺎﺩﻯ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺣﻠﻢ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻓﻀﻴﻠﺖ ﺍﺧﻼﻗﻰ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﺣﻴﺎﺀ ﺣﻖ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺩﻳﻦ ﻭ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮔﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺑﻮﺩ.
ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻏﺰﻭﺍﺕ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺭﻧﺞ ﻭ ﻣﺸﻘﺖ ﻛﺎﺭﺯﺍﺭ ﺭﺍ ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺰﺭﮔﻮﺍﺭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺨﺘﻰ ﻭ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻰ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺍﺷﺎﻋﻪ ﻭ ﺗﺮﻭﻳﺞ ﺩﻳﻦ ﺑﺎ ﻛﻤﺎﻝ ﺧﻮﺷﺮﻭﺋﻰ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ .
ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻛﺮﻡ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺍﺯ ﻓﺘﻨﻪ‏ﻫﺎﺋﻰ ﻛﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺭﺣﻠﺘﺶ ﺩﺭ ﺍﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺁﮔﺎﻩ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﺼﺒﺮ ﻭ ﺗﺤﻤﻞ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻓﺮﻣﻮﺩ،ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻧﻴﺰ ﻣﺼﻠﺤﺔ ﺑﺮﺍﻯ ﺣﻔﻆ ﻇﺎﻫﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺪﺕ 25 ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺳﺨﺘﻰ ﺻﺒﺮ ﻧﻤﻮﺩ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:ﻓﺼﺒﺮﺕ ﻭ ﻓﻰ ﺍﻟﻌﻴﻦ ﻗﺬﻯ ﻭ ﻓﻰ ﺍﻟﺤﻠﻖ ﺷﺠﻰ .ﻳﻌﻨﻰ ﻣﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺴﻰ ﺻﺒﺮ ﻛﺮﺩﻡ ﻛﻪ ﮔﻮﺋﻰ ﺧﺎﺭﻯ ﺩﺭ ﭼﺸﻤﺶ ﺧﻠﻴﺪﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻧﻰ ﺩﺭ ﮔﻠﻮﻳﺶ ﮔﻴﺮ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ.
ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﺳﺘﺮﺩﺍﺩ ﺣﻖ ﺧﻮﻳﺶ ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺍﺷﺖ ﻭﻟﻰ ﺑﺮﺍﻯ ﺣﻔﻆ ﺩﻳﻦ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺑﺼﺒﺮ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻭ ﻣﻈﻠﻮﻣﻴﺘﻰ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭽﻜﺲ ﺭﺍ ﺟﺰ ﺧﻮﺩ ﺍﻭ ﻳﺎﺭﺍﻯ ﺗﺤﻤﻞ ﺁﻥ ﻧﻴﺴﺖ!ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ (ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﻛﻪ ﻳﻜﺘﻨﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻗﻮﻡ ﺳﺘﻤﮕﺮ ﺑﺠﻨﮓ ﺑﺮﺧﻴﺰﻡ ﻭ ﺣﻖ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯ ﺳﺘﺎﻧﻢ ﻭﻟﻰ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻭﺻﻴﺖ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﺣﻔﻆ ﺩﻳﻦ ﺍﺯ ﺣﻖ ﺧﻮﺩ ﺻﺮﻑ ﻧﻈﺮ ﻛﺮﺩﻡ.) ﭼﻪ ﺻﺒﺮﻯ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺍﺭﺍﺫﻟﻰ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻐﻴﺮﺓ ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﻭ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻭﻟﻴﺪ ﺑﺨﺎﻧﻪ‏ﺍﺵ ﺑﺮﻳﺰﻧﺪ ﻭ ﺑﺰﻭﺭ ﻭ ﺍﺟﺒﺎﺭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻯ ﺑﻴﻌﺖ ﺑﺎ ﺍﺑﻮ ﺑﻜﺮ ﺑﻤﺴﺠﺪ ﺑﺮﻧﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺍﮔﺮ ﺩﺳﺖ ﺑﻘﺒﻀﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻣﻴﺒﺮﺩ ﻣﺨﺎﻟﻔﻰ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺰﻳﺮﺓ ﺍﻟﻌﺮﺏ ﺑﺎﻗﻰ ﻧﻤﻴﮕﺬﺍﺷﺖ!ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻭﻗﺘﻰ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻣﻴﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺭﺍ ﻛﺸﺎﻥ ﻛﺸﺎﻥ ﺑﺮﺍﻯ ﺑﻴﻌﺖ ﺑﺎ ﺍﺑﻮ ﺑﻜﺮ ﺑﻤﺴﺠﺪ ﻣﻰ‏ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ ﻳﻬﻮﺩﻯ ﻛﻪ ﺁﻥ ﻭﺿﻊ ﻭ ﺣﺎﻝ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﺑﻰ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻟﺐ ﺑﺘﻬﻠﻴﻞ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺷﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﻋﻠﺖ ﺁﻧﺮﺍ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﻣﻦ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺭﺍ ﻣﻴﺸﻨﺎﺳﻢ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻛﺴﻰ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻭﻗﺘﻰ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻧﻬﺎﻯ ﺟﻨﮓ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻴﺸﺪ ﺩﻝ ﺭﺯﻣﺠﻮﻳﺎﻥ ﺭﺍ ﺫﻭﺏ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﻟﺮﺯﻩ ﺑﺮ ﺍﻧﺪﺍﻣﺸﺎﻥ ﻣﻴﺎﻓﻜﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﻛﺴﻰ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﻠﻌﻪ‏ﻫﺎﻯ ﻣﺴﺘﺤﻜﻢ ﺧﻴﺒﺮ ﺭﺍ ﮔﺸﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻫﻨﻴﻦ ﺁﻧﺮﺍ ﻛﻪ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻧﻔﺮﺑﺎﺯ ﻭ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻴﺸﺪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺗﻜﺎﻥ ﺍﺯ ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﺶ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺑﺰﻣﻴﻦ ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ ﺍﻣﺎ ﺣﺎﻻ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺟﻨﺠﺎﻝ ﻳﻜﻤﺸﺖ ﺁﺷﻮﺑﮕﺮ ﺳﻜﻮﺕ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﻰ ﺣﻜﻤﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺳﻜﻮﺕ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﺣﻔﻆ ﺩﻳﻦ ﺍﻭﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﻫﺎﻧﺘﻬﺎ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻤﻴﻜﺮﺩ ﺍﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﺣﻖ ﺑﻮﺩﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺷﺪﻡ.
ﺑﺎﺯ ﭼﻪ ﻣﻈﻠﻮﻣﻴﺘﻰ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻟﺸﮕﺮﻳﺎﻥ ﺑﻴﻮﻓﺎﻯ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﻧﻘﺾ ﻋﻬﺪ ﻣﻴﺪﻳﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﺑﻘﻮﻝ ﺳﻌﺪﻯ (ﺩﻡ ﮔﺮﻣﺶ ﺩﺭ ﺁﻫﻦ ﺳﺮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺆﺛﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﻧﻤﻴﺸﺪ) ﻭ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﺁﺭﺯﻭﻯ ﻣﺮﮒ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﻛﻮﻓﻴﻬﺎﻯ ﺳﺴﺖ ﻋﻨﺼﺮ ﻭ ﻻ ﻗﻴﺪ ﺭﻫﺎﺋﻰ ﻳﺎﺑﺪ.
ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺭﺣﻠﺖ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺩﺍﺋﻤﺎ ﺩﺭ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺭﻭﺣﻰ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺟﺰ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺗﺤﻤﻞ ﭼﺎﺭﻩ‏ﺍﻯ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺑﻨﻘﻞ ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻰ ﺍﻟﺤﺪﻳﺪ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﺻﺪﺍﻯ ﻛﺴﻰ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﻟﻪ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﻭ ﻣﻴﮕﻔﺖ ﻣﻦ ﻣﻈﻠﻮﻡ ﺷﺪﻩ‏ﺍﻡ ﻓﺮﻣﻮﺩ:ﻫﻠﻢ ﻓﻠﻨﺼﺮﺥ ﻣﻌﺎ ﻓﺎﻧﻰ ﻣﺎ ﺯﻟﺖ ﻣﻈﻠﻮﻣﺎ.ﻳﻌﻨﻰ ﺑﻴﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻧﺎﻟﻪ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻈﻠﻮﻡ ﺑﻮﺩﻩ‏ﺍﻡ!
ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﻈﻠﻮﻣﻴﺖ ﻭ ﺷﻜﻴﺒﺎﺋﻰ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺭﺣﻠﺖ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ (ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺧﻠﻔﺎﺀ ﺛﻼﺛﻪ) ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺧﻄﺒﻪ ﺷﻘﺸﻘﻴﻪ ﺫﻳﻼ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮﺩ ﺗﺎ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺗﺤﻤﻞ ﺁﻧﺠﻨﺎﺏ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻭﻯ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺷﻮﺩ:
ﺑﺪﺍﻧﻴﺪ ﺑﺨﺪﺍ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻛﻪ ﻓﻼﻧﻰ (ﺍﺑﻮ ﺑﻜﺮ) ﭘﻴﺮﺍﻫﻦ ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ (ﻛﻪ ﺧﻴﺎﻁ ﺍﺯﻝ ﺑﺮ ﺍﻧﺪﺍﻡ ﻣﻮﺯﻭﻥ ﻣﻦ ﺩﻭﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﺮ ﭘﻴﻜﺮ ﻣﻨﺤﻮﺱ ﺧﻮﺩ) ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪ ﻭ ﺣﺎﻝ ﺁﻧﻜﻪ ﻣﻴﺪﺍﻧﺴﺖ ﻣﺤﻞ ﻭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻴﻠﻪ ﻭﺳﻂ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺍﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺴﻨﮓ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﻛﻪ ﺁﻧﺮﺍ ﺑﮕﺮﺩﺵ ﺩﺭ ﻣﻴﺂﻭﺭﺩ. (ﻣﻦ ﺩﺭ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻭ ﻣﻌﻨﻮﻳﺎﺕ ﭼﻮﻥ ﻛﻮﻩ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﻣﺮﺗﻔﻌﻰ ﻫﺴﺘﻢ ﻛﻪ) ﺳﻴﻼﺑﻬﺎﻯ ﻋﻠﻢ ﻭ ﺣﻜﻤﺖ ﺍﺯ ﺩﺍﻣﻦ ﻣﻦ ﺳﺮﺍﺯﻳﺮ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻃﺎﻳﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺮﻭﺍﺯ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻫﺮ ﻗﺪﺭ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﻀﺎﻯ ﻛﻤﺎﻻﺕ ﺍﻭﺝ ﮔﻴﺮﺩ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻘﻠﻪ ﻣﻦ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ.
ﺑﺎ ﺍﻳﻨﺤﺎﻝ ﺷﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺯﻳﺮ ﺑﺎﺭ ﺧﻼﻓﺖ (ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻧﺎ ﻣﺴﺎﻋﺪ) ﺧﺎﻟﻰ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﻧﺮﺍ ﺭﻫﺎ ﻧﻤﻮﺩﻡ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻛﺎﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻛﺮﺩﻡ ﻛﻪ ﺁﻳﺎ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺗﻨﻬﺎ (ﺑﺪﻭﻥ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻛﻤﻚ ﺑﺮﺍﻯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺣﻖ ﺧﻮﺩ ﺑﺮ ﺁﻧﺎﻥ) ﺣﻤﻠﻪ ﺁﺭﻡ ﻳﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺑﺮ ﺗﺎﺭﻳﻜﻰ ﻛﻮﺭﻯ (ﮔﻤﺮﺍﻫﻰ ﻣﺮﺩﻡ) ﻛﻪ ﺷﺪﺕ ﺁﻥ ﭘﻴﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻓﺮﺳﻮﺩﻩ ﻭ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﭘﻴﺮ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﻭ ﻣﺆﻣﻦ ﺩﺭ ﺁﻧﻮﺿﻊ ﺭﻧﺞ ﻣﻰ‏ﺑﺮﺩ ﺗﺎ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭﺵ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻣﻴﻨﻤﻮﺩ ﺷﻜﻴﺒﺎﺋﻰ ﻛﻨﻢ؟ﭘﺲ ﺩﻳﺪﻡ ﺻﺒﺮ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ (ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺍﺳﻼﻡ) ﺑﻌﻘﻞ ﻧﺰﺩﻳﻜﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﻟﺬﺍ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﻣﺜﻞ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺧﺎﺭ ﻭ ﺧﺎﺷﺎﻙ ﺩﺭ ﭼﺸﻤﻢ ﻓﺮﻭ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻧﻰ ﺩﺭ ﮔﻠﻮﻳﻢ ﮔﻴﺮ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﺯﺩﻩ ﻣﻴﺪﻳﺪﻡ ﺻﺒﺮ ﻛﺮﺩﻡ!ﺗﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﻭﻟﻰ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﭙﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ ﻭ ﻋﺮﻭﺱ ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ ﺑﺂﻏﻮﺵ ﭘﺴﺮ ﺧﻄﺎﺏ ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ!ﻋﺠﺒﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺍﻗﺮﺍﺭﻯ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺣﻴﺎﺕ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ ﺑﻰ ﻟﻴﺎﻗﺘﻰ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺷﺎﻳﺴﺘﮕﻰ ﻣﻦ ﻣﻴﻜﺮﺩ (ﻭ ﻣﻴﮕﻔﺖ:ﺍﻗﻴﻠﻮﻧﻰ ﻭ ﻟﺴﺖ ﺑﺨﻴﺮﻛﻢ ﻭ ﻋﻠﻰ ﻓﻴﻜﻢ.ـﻤﺮﺍ ﺭﻫﺎ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺴﺘﻢ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﻋﻠﻰ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺷﻤﺎ ﺍﺳﺖ) ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻋﻤﺮﺵ ﺑﺎﻗﻰ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺴﻨﺪ ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ ﺑﺪﻳﮕﺮﻯ (ﻋﻤﺮ) ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺗﻦ ﺩﻭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺷﺘﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ ﺩﻭﺷﻴﺪﻧﺪ،ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻛﺴﻰ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﺘﺶ ﺧﺸﻦ ﻭ ﺩﺭﺷﺖ ﻭ ﺯﺧﻢ ﺯﺑﺎﻧﺶ ﺷﺪﻳﺪ ﻭ ﻟﻐﺰﺵ ﻭ ﺧﻄﺎﻳﺶ ﺩﺭ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺩﻳﻨﻰ ﺯﻳﺎﺩ ﻭ ﻋﺬﺭﺵ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﻄﺎﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮﺩ.
ﺍﻭ ﭼﻮﻥ ﺷﺘﺮ ﺳﺮﻛﺶ ﻭ ﭼﻤﻮﺷﻰ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻬﺎﺭ ﺍﺯ ﭘﺮﻩ ﺑﻴﻨﻰ‏ﺍﺵ ﻋﺒﻮﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺷﺘﺮ ﺳﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﺤﻴﺮﺕ ﺍﻓﻜﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺯﻣﺎﻡ ﻧﺎﻗﻪ ﺭﺍ ﺳﺨﺖ ﻛﺸﺪ ﺑﻴﻨﻰ‏ﺍﺵ ﭘﺎﺭﻩ ﻭ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺭﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﺤﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﮔﺬﺍﺭﺩ ﺷﺘﺮ ﺳﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺮﺗﮕﺎﻩ ﻫﻼﻛﺖ ﺍﻧﺪﺍﺯﺩ،ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺨﺪﺍ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻭ ﺩﭼﺎﺭ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﺭﺍﺳﺖ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻣﻦ ﻫﻢ (ﺑﺮﺍﻯ ﺑﺎﺭ ﺩﻭﻡ) ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺍﻳﻨﻤﺪﺕ ﺑﺎ ﺳﺨﺘﻰ ﻣﺤﻨﺖ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﺻﺒﺮ ﻛﺮﺩﻡ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ (ﻋﻤﺮ ﻧﻴﺰ) ﺑﺮﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺟﻤﻌﻰ ﻛﻪ ﮔﻤﺎﻥ ﻛﺮﺩ ﻣﻦ ﻫﻢ (ﺩﺭ ﺭﺗﺒﻪ ﻭ ﻣﻨﺰﻟﺖ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺴﺘﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ.
ﺧﺪﺍﻳﺎ ﻛﻤﻜﻰ ﻓﺮﻣﺎﻯ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺷﻮﺭﺍ ﻧﻈﺮﻯ ﻛﻦ،ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺮﺍ ﺑﺎ ﺍﻭﻟﻰ (ﺍﺑﻮ ﺑﻜﺮ) ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﺍﻧﺴﺘﻪ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﻦ ﺑﺸﻚ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﺭﺩﻳﻒ ﺍﻳﻦ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﻭ ﻟﻜﻦ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ (ﺑﻤﺼﻠﺤﺖ ﺩﻳﻦ) ﺻﺒﺮ ﻛﺮﺩﻡ ﻭ ﺩﺭ ﻓﺮﺍﺯ ﻭ ﻧﺸﻴﺐ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺷﺪﻡ (ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺍﻋﻀﺎﺀ ﺷﻮﺭﺍ ﺷﺶ ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ) ﭘﺲ ﻣﺮﺩﻯ (ﺳﻌﺪ ﻭﻗﺎﺹ) ﺑﺴﺎﺑﻘﻪ ﺣﻘﺪ ﻭ ﻛﻴﻨﻪ‏ﺍﻯ ﻛﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﺣﻖ ﻣﻨﺤﺮﻑ ﺷﺪ ﻭ ﻗﺪﻡ ﺩﺭ ﺟﺎﺩﻩ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻬﺎﺩ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﻳﮕﺮﻯ (ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮﻑ) ﺑﻌﻠﺖ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﻋﺜﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﻣﻦ ﺍﻋﺮﺍﺽ ﻛﺮﺩﻩ‏ﻭ ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﺎﻭ ﺷﺪ ﻭ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ (ﻃﻠﺤﻪ ﻭ ﺯﺑﻴﺮ ﻛﻪ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﻰ ﺁﻧﻬﺎ) ﺯﺷﺖ ﺍﺳﺖ ﻧﺎﻣﺸﺎﻥ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﻮﺩ.ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺳﻴﻤﻰ (ﻋﺜﻤﺎﻥ) ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ (ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﻛﺜﺮﺕ ﺧﻮﺭﺩﻥ) ﺩﻭ ﭘﻬﻠﻮﻳﺶ ﺑﺎﺩ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺯﻣﺎﻡ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﭘﺪﺭﺵ (ﺑﻨﻰ ﺍﻣﻴﻪ) ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻫﻤﺪﺳﺖ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﺘﺮﻯ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﺮﺹ ﻭ ﻭﻟﻊ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﺳﺒﺰ ﺑﻬﺎﺭﻯ ﺭﺍ ﺧﻮﺭﺩ،ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﻣﺎﻝ ﺧﺪﺍ ﮔﺮﺩﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻃﻨﺎﺑﻰ ﻛﻪ ﺑﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﺎﺯ ﺷﺪ (ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻴﻌﺘﺶ ﺭﺍ ﺷﻜﺴﺘﻨﺪ) ﻭ ﻛﺮﺩﺍﺭﺵ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﺘﻞ ﺍﻭ ﮔﺮﺩﻳﺪ.
ﭼﻴﺰﻯ ﻣﺮﺍ (ﭘﺲ ﺍﺯ ﻗﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎﻥ) ﺑﺘﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ ﻧﻴﻨﺪﺍﺧﺖ ﻣﮕﺮ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﺎﻝ ﻛﻔﺘﺎﺭ ﺑﺴﻮﻯ ﻣﻦ ﻫﺠﻮﻡ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻃﺮﻑ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻧﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﻄﻮﺭﻳﻜﻪ ﺍﺯ ﺍﺯﺩﺣﺎﻡ ﻭ ﻓﺸﺎﺭ ﺁﻧﺎﻥ ﺣﺴﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺟﺎﻣﻪ‏ﺍﻡ ﭘﺎﺭﻩ ﮔﺮﺩﻳﺪ.
ﻣﺮﺩﻡ ﭼﻮﻥ ﮔﻠﻪ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪﻯ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﺎﻯ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﺩ ﺁﻳﻨﺪ (ﺑﺮﺍﻯ ﺑﻴﻌﺖ) ﺩﻭﺭ ﻣﻦ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺑﻴﻌﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻢ ﮔﺮﻭﻫﻰ (ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﻠﺤﻪ ﻭ ﺯﺑﻴﺮ) ﺑﻴﻌﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﻜﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮﻯ (ﺧﻮﺍﺭﺝ) ﺍﺯ ﺯﻳﺮ ﺑﺎﺭ ﺑﻴﻌﺖ ﻣﻦ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻰ ﻧﻴﺰ (ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﻭ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻧﺶ) ﺑﺴﻮﻯ ﺟﻮﺭ ﻭ ﺑﺎﻃﻞ ﮔﺮﺍﺋﻴﺪﻧﺪ ﻣﺜﻞ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﻛﻼﻡ ﺧﺪﺍ ﺭﺍ ﻧﺸﻨﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:ﻣﺎ ﺳﺮﺍﻯ ﺁﺧﺮﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻯ ﻛﺴﺎﻧﻰ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻴﺪﻫﻴﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﻯ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﺳﺮﻛﺸﻰ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺣﺴﻦ ﻋﺎﻗﺒﺖ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﭘﺮﻫﻴﺰﻛﺎﺭﺍﻥ ﺍﺳﺖ.
ﺑﻠﻰ ﺑﺨﺪﺍ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﺭﺍ ﻳﻘﻴﻨﺎ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻭ ﺣﻔﻆ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻟﻜﻦ ﺩﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺁﻧﺎﻥ ﺟﻠﻮﻩ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺯﻳﻨﺖ‏ﻫﺎﻳﺶ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻓﺮﻳﺐ ﺩﺍﺩ.
ﺑﺪﺍﻧﻴﺪ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺪﺍﻥ ﺧﺪﺍﺋﻰ ﻛﻪ ﺩﺍﻧﻪ ﺭﺍ (ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﺮﺍﻯ ﺭﻭﺋﻴﺪﻥ) ﺑﺸﻜﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺸﺮ ﺭﺍ ﺁﻓﺮﻳﺪ ﺍﮔﺮ ﺣﻀﻮﺭ ﺁﻥ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﻧﺒﻮﻩ ﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﺣﺠﺖ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻳﺎﺭﻯ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﭘﻴﻤﺎﻧﻰ ﻛﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺑﺮﺍﻯ ﻗﺮﺍﺭ ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺗﺴﻠﻂ ﺳﺘﻤﮕﺮ ﻭ ﺧﻮﺍﺭﻯ ﺳﺘﻤﺪﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻫﺮ ﺁﻳﻨﻪ ﻣﻬﺎﺭ ﺷﺘﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻛﻮﻫﺎﻥ ﺁﻥ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺭﻫﺎ ﻣﻴﻜﺮﺩﻡ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺻﺮﻑ ﻧﻈﺮ ﻣﻰ‏ﻧﻤﻮﺩﻡ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺩﺭ ﻣﻰ‏ﻳﺎﻓﺘﻴﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎﻯ ﺷﻤﺎ (ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺯﺭﻕ ﻭ ﺑﺮﻗﺶ) ﺩﺭ ﻧﺰﺩ ﻣﻦ ﺑﻰ ﺍﺭﺯﺷﺘﺮ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺑﻴﻨﻰ ﺑﺰ ﺍﺳﺖ (1) .
ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺧﻄﺒﻪ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﺿﻤﻴﺮ ﻭ ﻓﺮﻁ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﺷﻤﻪ‏ﺍﻯ ﺍﺯ ﺻﺒﺮﻭ ﺗﺤﻤﻞ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﻈﻠﻮﻣﻴﺘﺶ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﺭﻭﺷﻦ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺤﻤﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻈﻠﻮﻣﻴﺘﻰ ﭼﻘﺪﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﺎﻗﺖ ﻓﺮﺳﺎ ﺍﺳﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺁﻧﺠﻨﺎﺏ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺠﻤﻊ ﺗﻤﺎﻡ ﺻﻔﺎﺕ ﺣﻤﻴﺪﻩ ﻭ ﺳﺠﺎﻳﺎﻯ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺍﺧﻼﻗﻰ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺳﻌﺪ ﻭﻗﺎﺹ ﻭ ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﻭ ﺍﻣﺜﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻨﻄﻖ ﺩﺭﺳﺖ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺿﺪﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺧﻮﺩ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﻣﺮﺍ ﺑﭙﺎﻳﻪ‏ﺍﻯ ﺗﻨﺰﻝ ﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﻫﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﻦ ﻣﻴﺪﺍﻧﺪ!ﺗﺤﻤﻞ ﺍﻳﻨﻬﻤﻪ ﻧﺎ ﻣﻼﺋﻤﺎﺕ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺩﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻬﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﻭﻗﺘﻰ ﺿﺮﺑﺖ ﺧﻮﺭﺩ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﻓﺰﺕ ﻭ ﺭﺏ ﺍﻟﻜﻌﺒﺔ.
ﭘﻰ‏ﻧﻮﺷﺘﻬﺎ:
(1) ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﺧﻄﺒﻪ .3

علي عليه السلام مي فرمايد:

برخي از صحابه نزد من آمدند و گفتند:

- چه مي شود محضر رسول الله صلي الله عليه و آله برسي و درباره ازدواج فاطمه عليه السلام با ايشان سخن بگويي!

من خدمت پيغمبر صلي الله عليه و آله رسيدم، هنگامي كه مرا ديدند، خنده اي بر لبانشان ظاهر شد و سپس فرمودند:

- يا اباالحسن! براي چه آمدي؟ چه مي خواهي؟

من از خويشاوندي و پيش قدمي خود در اسلام و جهاد خويش در ركاب آن حضرت سخن گفتم.

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود:

- يا علي! راست گفتي و حتي بهتر از آني كه گفتي.

عرض كردم:

- يا رسول الله! من براي خواستگاري آمده ام، آيا فاطمه را به همسري من قبول مي كنيد؟

پيغمبر صلي الله عليه و آله فرمود:

- علي! پيش از تو هم بعضي براي خواستگاري فاطمه آمده اند و چون موضوع را با فاطمه در ميان مي گذاشتم، معمولا آثار نارضايتي در سيماي وي نمايان مي گشت، اما اكنون تو چند لحظه صبر كن! تا من برگردم.

رسول خدا صلي الله عليه و آله نزد فاطمه رفت آن بانو از جا برخاست به استقبال حضرت شتافت و عباي پيغمبر را از دوش گرفت، كفش از پاي حضرت بيرون آورد و آب آماده كرد و با دست خويش پاي حضرت را شست و سپس در جاي خود نشست.

آن گاه پيامبر صلي الله عليه و آله به ايشان فرمود:

فاطمه جان! علي بن ابي طالب كسي است كه تو از خويشاوندي و فضيلت و اسلام او به خوبي با خبري و من نيز از خداوند خواسته بودم كه تو را به همسري بهترين و محبوبترين فرد نزد خدا در آورد. حال، او از تو خواستگاري كرده است. تو چه صلاح مي داني؟

فاطمه ساكت ماند و چهره شان را از پيامبر برگرداند! رسول خدا رضايت را از سيماي زهرا عليه السلام دريافت.

آن گاه از جا برخاست و فرمود:

الله اكبر! سكوت زهرا نشان از رضايت اوست.

جبرئيل عليه السلام به نزد حضرت آمد و گفت:

اي محمد! فاطمه را به ازدواج علي در آور! خداوند فاطمه را براي علي پسنديده و علي را براي فاطمه.

با اين كيفيت، پيغمبر فاطمه عليه السلام را به ازدواج من در آورد.

پس از آن، رسول خدا صلي الله عليه و آله نزد من آمده، دستم را گرفتند و فرمودند:

برخيز به نام خدا و بگو: (علي بركة الله، و ماشأ الله، لا حول الا بالله توكلت علي الله)

آن گاه مرا آوردند در كنار فاطمه عليه السلام نشاندند و فرمودند:

- خدايا! اين دو، محبوبترين خلق تو در نزد منند، آنان را دوست بدار و خير و بركت بر فرزندانشان عطا فرما و از جانب خود نگهباني بر آنان بگمار و من هر دوي آنان و فرزندانشان را از شر شيطان، به تو مي سپارم.(19)

ابووائل نقل مي كند، روزي همراه عمربن خطاب بودم، عمر برگشت ترسناك به عقب نگاه كرد.

گفتم: چرا ترسيدي؟

گفت:

- واي بر تو! مگر شير درنده، انسان بخشنده، شكافنده صفوف شجاعان و كوبنده طغيان گران و ستم پيشگان را نمي بيني؟

گفتم:

- او علي بن ابي طالب است.

گفت:

- شما او را به خوبي نشناخته اي! نزديك بيا از شجاعت و قهرماني علي براي تو بگويم، نزديك رفتم، گفت:

- در جنگ احد، با پيامبر پيمان بستيم كه فرار نكنيم و هر كس از ما فرار كند، او گمراه است و هر كدام از ما كشته شود، او شهيد است و پيامبر صلي الله عليه و آله سرپرست اوست. هنگامي كه آتش جنگ، شعله ور شد، هر دو لشكر به يكديگر هجوم بردند ناگهان! صد فرمانده دلاور، كه هر كدام صد نفر جنگجو در اختيار داشتند، دسته دسته به ما حمله كردند، به طوري كه توان جنگي را از دست داديم و با كمال آشفتگي از ميدان فرار كرديم. در ميان جنگ تنها ايشان ماند. ناگاه! علي را ديدم، كه مانند شير پنجه افكن، راه را بر ما بست، مقداري ماسه از زمين بر داشت به صورت ما پاشيد، چشمان همه ما از ماسه صدمه ديد، خشمگينانه فرياد زد! زشت و سياه باد، روي شما به كجا فرار مي كنيد؟ آيا به سوي جهنم مي گريزيد؟

ما به ميدان برنگشتيم. بار ديگر بر ما حمله كرد و اين بار در دستش اسلحه بود كه از آن خون مي چكيد! فرياد زد:

- شما بيعت كرديد و بيعت را شكستيد، سوگند به خدا! شما سزاوارتر از كافران به كشته شدن هستيد.

به چشم هايش نگاه كردم، گويي مانند دو مشعل زيتون بودند كه آتش از آن شعله مي كشيد و يا شبيه، دو پياله پر از خون. يقين كردم به طرف ما مي آيد و همه ما را مي كشد! من از همه اصحاب زودتر به سويش شتافتم و گفتم:

- اي ابوالحسن! خدا را! خدا را! عرب ها در جنگ گاهي فرار مي كنند و گاهي حمله مي آورند، و حمله جديد، خسارت فرار را جبران مي كند.

گويا خود را كنترل كرد و چهره اش را از من برگردانيد. از آن وقت تاكنون همواره آن وحشتي كه آن روز از هيبت علي عليه السلام بر دلم نشسته، هرگز فراموش نكرده ام!(18)

​ﺻﻔﺖ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﺍﺭﻛﺎﻥ ﺍﺻﻠﻰ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻧﻔﺴﺎﻧﻰ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻋﺪﻡ ﺗﺰﻟﺰﻝ ﻧﻔﺲ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﻄﻴﺮﻩ ﻭ ﻫﻮﻟﻨﺎﻙ،ﻭ ﻣﻈﻬﺮ ﺗﺎﻡ ﻭ ﻣﺼﺪﺍﻕ ﺣﻘﻴﻘﻰ ﺁﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺑﻮﺩ.
ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺩﺭ ﻓﺼﻮﻝ ﭘﻴﺸﻴﻦ ﺿﻤﻦ ﺷﺮﺡ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﻧﻈﺎﻣﻰ ﺁﻧﺠﻨﺎﺏ ﭼﻪ ﺩﺭ ﻏﺰﻭﺍﺕ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻛﺮﻡ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﻭ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎﻯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺧﻼﻓﺘﺶ (ﺟﻨﮕﻬﺎﻯ ﺟﻤﻞ ﻭ ﺻﻔﻴﻦ ﻭ ﻧﻬﺮﻭﺍﻥ) ﺷﻤﻪ‏ﺍﻯ ﺍﺯ ﻫﻴﺒﺖ ﻭ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺍﻭ ﻧﮕﺎﺭﺵ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻟﻴﻜﻦ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﻤﻮﺭﺩ ﮔﻔﺘﻪ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﻮﺩ ﺍﻧﺪﻛﻰ ﺍﺯ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻭ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﻫﺰﺍﺭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ.
ﺑﻨﺎ ﺑﻨﻘﻞ ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ﺭﻧﮓ ﻋﻠﻰ (ﻉ) ﮔﻨﺪﻣﮕﻮﻥ،ﭼﺸﻤﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﻛﺶ ﺩﺭﺷﺖ ﻭ ﺟﺬﺍﺏ،ﺍﺑﺮﻭﺍﻧﺶ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻭ ﭘﺮ ﭘﺸﺖ،ﺩﻧﺪﺍﻧﻬﺎﻳﺶ ﻣﺤﻜﻢ ﻭ ﺳﻔﻴﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﻣﺮﻭﺍﺭﻳﺪ ﺑﻮﺩ.ﺩﺳﺖ ﻭ ﺑﺎﺯﻭ ﻭ ﺳﺎﻋﺪ ﺑﻰ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻗﻮﻯ ﻭ ﮔﻮﺷﺖ ﺁﻥ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ﻭ ﻣﺤﻜﻢ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﺮﺏ ﺑﺴﻄﺒﺮﻯ ﺑﺎﺯﻭ ﻭ ﻣﺤﻜﻤﻰ ﻋﻀﻼﺕ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺑﻮﺩ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﮔﻮﺋﻰ ﮔﻮﺷﺖ ﻭ ﭘﻮﺳﺖ ﻭ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ ﺁﻧﺮﺍ ﻛﻮﺑﻴﺪﻩ ﻭ ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺩﺳﺖ ﺑﺎﺯﻭ ﻭ ﺳﺎﻋﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪ‏ﺍﻧﺪ.
ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺍﻟﻘﺎﻣﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﮔﻮﺷﺖ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﻭﺭﺯﻳﺪﻩ ﻭ ﻣﺤﻜﻢ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺁﻫﻦ ﺻﻠﺐ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻴﺂﻣﺪ ﻭ ﺑﻄﻮﺭ ﻛﻠﻰ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﺩﺭ ﺍﻋﺘﺪﺍﻝ ﻣﺰﺍﺝ ﻭ ﺭﺷﺪ ﺟﺴﻤﺎﻧﻰ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻴﺮﻭﻣﻨﺪﻯ ﺑﻮﺩ.ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﺯﻭﺭﻣﻨﺪﻯ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﺮﺏ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻔﺮﺩ ﺑﻮﺩ،ﭘﺪﺭﺵ ﺍﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﻋﺮﺏ ﺑﻜﺸﺘﻰ ﻭﺍ ﻣﻴﺪﺍﺷﺖ ﻭ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﺑﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﺯ ﺟﻬﺖ ﺳﻦ ﺧﻴﻠﻰ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻰ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﻋﺠﻴﺒﻰ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻴﺰﺩ.ﺍﺯ ﺯﺑﻴﺮ ﺑﻦ ﻋﻮﺍﻡ ﻧﻘﻞ ﻛﺮﺩﻩ‏ﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﻗﺴﻢ ﻳﺎﺩ ﻛﺮﺩ ﻭ ﮔﻔﺖ ﺩﺭ ﻫﻴﭽﻴﻚ ﺍﺯ ﺟﻨﮕﻬﺎ ﺍﺯ ﻫﻴﭻ ﺷﺠﺎﻋﻰ ﻧﺘﺮﺳﻴﺪﻡ ﻣﮕﺮ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﻭﺣﺸﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮔﻢ ﻣﻴﻜﺮﺩﻡ.ﻭ ﺍﻳﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﺯﺑﻴﺮ ﻧﺒﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻭﺣﺸﺖ ﻣﻴﻨﻤﻮﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻥ ﻧﻴﺮﻭﻣﻨﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺯﻡ ﺍﺯ ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﻮﺣﺸﺖ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮﺵ ﻋﺮﺽ ﺍﻧﺪﺍﻡ ﻧﻤﻴﻜﺮﺩﻧﺪ ﭼﻪ ﺧﻮﺏ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺎﻋﺮ:
ﺍﻏﻤﺪ ﺍﻟﺴﻴﻒ ﻣﺘﻰ ﻗﺎﺑﻠﻪ‏ 

ﻛﻞ ﻣﻦ ﺟﺮﺩ ﺳﻴﻔﺎ ﻭ ﺷﻬﺮ (1)
ﻫﻴﺒﺖ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺑﺤﺪﻯ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﭼﻮﻥ ﭼﺸﻢ ﻣﺒﺎﺭﺯﻯ ﺑﺎﻭ ﻣﻴﺎﻓﺘﺪ ﺭﻋﺐ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻭﺟﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﻣﻴﮕﺮﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻫﻴﺒﺖ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻧﻴﺮﻭﻯ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻭ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﺍﺯ ﻭﻯ ﺳﻠﺐ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﻛﻤﺎﻝ ﺩﺭﻣﺎﻧﺪﮔﻰ ﻃﻌﻤﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺍﻭ ﻣﻴﮕﺸﺖ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺧﻮﺩ ﺁﻧﺠﻨﺎﺏ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﻛﻪ ﺑﭽﻪ ﭼﻴﺰﻯ ﺑﺮ ﻣﺒﺎﺭﺯﺍﻥ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﺮﺩﻯ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﻛﺴﻰ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻧﻜﺮﺩﻡ ﺟﺰ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﻭ ﻣﺮﺍ ﻋﻠﻴﻪ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻛﻤﻚ ﻧﻤﻮﺩ (ﺳﻴﺪ ﺭﺿﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﺔ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻛﻼﻡ ﺍﻣﺎﻡ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﻣﻘﺼﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﺗﻤﻜﻦ ﻫﻴﺒﺖ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺩﻟﻬﺎ ﺍﺳﺖ) (2) ﺭﺷﺎﺩﺗﻬﺎ ﻭ ﺟﺎﻧﻔﺸﺎﻧﻴﻬﺎﻯ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻏﺰﻭﺍﺕ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﻣﺘﺤﻴﺮ ﻭ ﻣﺘﻌﺠﺐ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻥ ﻭﻯ ﺩﺭ ﺷﺐ ﻫﺠﺮﺕ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺩﺭ ﻓﺮﺍﺵ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﺍﺯ ﻳﻚ ﻗﻠﺐ ﻗﻮﻯ ﻭ ﺭﻭﺡ ﺑﺰﺭﮒ ﺣﻜﺎﻳﺖ ﻣﻴﻜﻨﺪ،ﺛﺒﺎﺕ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻯ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﺻﺤﻨﻪ‏ﻫﺎﻯ ﻛﺎﺭﺯﺍﺭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺣﻤﻼﺕ ﻋﻤﻮﻣﻰ ﺩﺷﻤﻦ ﺑﺮﺍﻯ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺤﺎﻝ ﻭ ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ.ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﺁﺭﺍﺋﻰ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﮕﻮﺵ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ ﺩﺭ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﻧﺎﻣﻪ‏ﻫﺎﻯ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ ﺳﭙﺎﻫﻰ ﻋﻈﻴﻢ ﺑﺮﺍﻯ ﺟﻨﮓ ﺍﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ،ﻃﺮﻣﺎﺡ ﺑﻤﻌﺎﻭﻳﻪ ﮔﻔﺖ ﺗﺮﺳﺎﻧﻴﺪﻥ ﺗﻮ ﻋﻠﻰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻳﺎﺩﻯ ﻭ ﺍﻧﺒﻮﻫﻰ ﺳﭙﺎﻩ ﻣﺜﻞ ﺗﺮﺳﺎﻧﻴﺪﻥ ﻣﺮﻏﺎﺑﻰ ﺍﺳﺖ ﺑﺰﻳﺎﺩﻯ ﺁﺏ!
ﺣﻀﺮﺕ ﺳﺠﺎﺩ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﺠﻠﺲ ﻳﺰﻳﺪ ﺿﻤﻦ ﺍﻳﺮﺍﺩ ﺧﻄﺒﻪ‏ﺍﻯ ﻛﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﻌﺮﻓﻰ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﺑﭙﺎﺭﻩ‏ﺍﻯ ﺍﺯ ﺍﻭﺻﺎﻑ ﻭ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﻓﺮﻣﻮﺩ:ﻣﻦ ﭘﺴﺮ ﻛﺴﻰ ﻫﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻗﻮﻯ‏ﺗﺮ ﻭ ﺷﺠﺎﻉ‏ﺗﺮ ﻭ ﺩﺭ ﻋﺰﻡ ﻭ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭﺗﺮ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺷﻴﺮ ﺩﻟﻴﺮﻯ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺟﻨﮓ ﻭ ﻛﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪﻥ ﻧﻴﺰﻩ‏ﻫﺎ ﻭ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺷﺪﻥ ﺳﻮﺍﺭﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﻧﺮﻡ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﻭ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻨﺪ ﺑﺎﺩﻯ ﻛﻪ ﺩﺭ ﮔﻴﺎﻩ ﺧﺸﮕﻴﺪﻩ ﺑﻮﺯﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﺮﺍﻛﻨﺪﻩ ﻣﻴﺴﺎﺧﺖ (3) .
ﺍﻳﻦ ﺗﻮﺻﻴﻔﻰ ﻛﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺟﺪ ﺑﺰﺭﮔﻮﺍﺭﺵ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻋﻼﻗﻪ ﻭ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻰ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻚ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺍﻧﻜﺎﺭﻯ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺍﻣﺎﻡ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻡ ﺩﻳﮕﺮ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺍﻭ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﺁﺷﻨﺎﺋﻰ ﺩﺍﺷﺖ ﺁﻧﺮﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.
ﺷﻴﺦ ﻣﻔﻴﺪ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﺭﺍ ﻧﻮﻋﻰ ﺍﻋﺠﺎﺯ ﺩﺍﻧﺴﺘﻪ ﻭ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ:ﻫﻴﭻ ﺟﻨﮕﺠﻮﻯ ﻛﺎﺭ ﺁﺯﻣﻮﺩﻩ‏ﺍﻯ ﺩﻳﺪﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﭘﻴﺮﻭﺯ ﺷﻮﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﮔﺎﻫﻰ ﺑﺮ ﺩﺷﻤﻨﺶ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﺎﻫﻰ ﻧﻴﺰ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺿﺮﺑﺖ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻫﻴﭻ ﺩﻻﻭﺭﻯ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﭼﻨﺎﻥ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺷﻤﻦ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺯﺧﻢ ﺁﻥ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﮔﺎﻫﻰ ﻓﻮﺕ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﺎﻫﻰ ﻫﻢ ﺑﻬﺒﻮﺩﻯ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻣﺮﻯ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻣﮕﺮ ﺍﻣﻴﺮ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻫﻤﺎﻭﺭﺩﻯ ﺑﻤﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﺑﺮ ﺍﻭ ﭼﻴﺮﻩ ﮔﺸﺖ ﻭ ﺑﻬﺮ ﺭﺯﻣﺠﻮﺋﻰ ﺿﺮﺑﺘﻰ ﺯﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻬﻼﻛﺖ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻣﻮﺟﺒﺎﺗﻰ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻤﮕﺎﻥ ﻣﻤﺘﺎﺯ ﻣﻴﻜﻨﺪ ﻭ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻋﺎﺩﻯ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺟﺎ ﻭ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺍﻭ ﺑﻬﻢ ﺯﺩﻩ ﻭ ﻭﺟﻮﺩ ﻭﻯ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﻧﺸﺎﻧﻪ‏ﻫﺎﻯ ﺭﻭﺷﻦ ﺧﺪﺍﻯ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ (4) .
ﻗﻮﺕ ﻗﻠﺐ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﻳﻘﻴﻦ ﻭﻯ ﺳﺮ ﭼﺸﻤﻪ ﻣﻰ‏ﮔﺮﻓﺖ ﺩﺭ ﻫﻴﭻ‏ﺑﺸﺮﻯ ﺩﻳﺪﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ،ﺭﻭﺯﻯ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺻﻔﻴﻦ ﺑﭽﻬﺮﻩ ﺧﻮﺩ ﻧﻘﺎﺏ ﺯﺩﻩ ﻭ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﻳﻚ ﻓﺮﺩ ﻧﺎﺷﻨﺎﺱ ﺩﺭ ﺟﻠﻮ ﺻﻔﻮﻑ ﺷﺎﻣﻴﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﻣﻴﻄﻠﺒﻴﺪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻧﻜﻪ ﮔﺮﻭﻫﻰ ﺍﺯ ﻣﺒﺎﺭﺯﺍﻥ ﺷﺎﻡ ﺭﺍ ﺑﺨﺎﻙ ﻫﻼﻛﺖ ﺍﻓﻜﻨﺪ ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﺑﻌﻤﺮﻭ ﻋﺎﺹ ﮔﻔﺖ:ﺍﻳﻦ ﺷﺠﺎﻉ ﻗﻮﻳﺪﻝ ﻛﻴﺴﺖ؟
ﻋﻤﺮﻭ ﮔﻔﺖ ﻳﺎ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ ﺍﺳﺖ!ﻭ ﻳﺎ ﺧﻮﺩ ﻋﻠﻰ ﺍﺳﺖ ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﮔﻔﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻴﺘﻮﺍﻥ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺩﺍﺩ؟
ﻋﻤﺮﻭ ﮔﻔﺖ:ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ ﻣﺮﺩ ﺷﺠﺎﻋﻰ ﺍﺳﺖ ﻭﻟﻰ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻤﻮﻣﻰ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﺎﻳﻦ ﺍﻧﺒﻮﻫﻰ ﻧﻤﻴﺘﻮﺍﻧﺪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﻨﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺪﻩ.ﻛﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻯ ﺑﺠﻨﺒﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﻳﻦ ﺟﻨﮕﺠﻮ ﺣﻤﻠﻪ ﻛﻨﻨﺪ ﺍﮔﺮ ﺭﻭ ﮔﺮﺩﺍﻧﻴﺪ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﭘﺎ ﺑﺮ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪ ﻋﻠﻰ ﺍﺳﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﻋﻠﻰ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﺮﺏ ﺍﮔﺮ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ‏ﺍﺵ ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ ﺭﻭ ﻧﻤﻴﮕﺮﺩﺍﻧﺪ ﭼﻪ ﺭﺳﺪ ﺑﺴﭙﺎﻩ ﺗﻮ (5) .
ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﺑﺮﺍﻯ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻤﻮﻣﻰ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﭙﺎﻩ ﺍﻭ ﺑﺤﺮﻛﺖ ﺩﺭ ﺁﻣﺪ ﺍﻣﺎ ﺁﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﭼﻮﻥ ﻛﻮﻩ ﺁﻫﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺟﺎﻯ ﺧﻮﺩ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﺑﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺁﻧﮕﺎﻩ ﻓﻬﻤﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﺳﺖ ﭘﻴﻜﺎﺭ ﻣﻴﻜﻨﺪ ﻟﺬﺍ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻰ ﺩﺍﺩﻧﺪ.
ﻭﻗﺘﻰ ﺻﺪﺍﻯ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻧﻬﺎﻯ ﺟﻨﮓ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻴﺸﺪ ﺩﻝ ﻭ ﺯﻫﺮﻩ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻥ ﺁﺏ ﻣﻴﮕﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﻟﺮﺯﻩ ﺑﺮ ﺍﺭﻛﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻴﺎﻓﺘﺎﺩ.ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎﻯ ﺟﻤﻞ ﻭ ﺻﻔﻴﻦ ﻏﺎﻟﺐ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻳﻚ ﺗﻨﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻣﻴﺰﺩ ﻭ ﺻﻔﻮﻑ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺘﻼﺷﻰ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﭘﺮﺍﻛﻨﺪﻩ ﻣﻴﺴﺎﺧﺖ.
ﺑﺘﺼﺪﻳﻖ ﺩﻭﺳﺖ ﻭ ﺩﺷﻤﻦ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻛﺮﺍﺭ ﻏﻴﺮ ﻓﺮﺍﺭ ﻭ ﺍﺳﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﻐﺎﻟﺐ ﻭ ﻏﺎﻟﺐ ﻛﻞ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﻮﺩ،ﺯﺭﻩ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻛﻪ ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ ﻟﺒﺎﺱ ﺟﻨﮓ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻴﺸﺒﻨﺪﻯ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﺣﻠﻘﻪ ﺩﺭ ﺷﺎﻧﻪ‏ﻫﺎﻯ ﺍﻭ ﺑﻬﻢ ﻭﺻﻞ ﻣﻴﺸﺪ ﻭ ﺑﻜﻠﻰ ﻓﺎﻗﺪ ﻗﺴﻤﺖ ﭘﺸﺖ ﺑﻮﺩ ﻋﻠﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﻯ ﺳﺆﺍﻝ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻓﺮﻣﻮﺩ:ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﭘﺸﺖ ﺑﺪﺷﻤﻦ ﻧﺨﻮﺍﻫﻢ ﻧﻤﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺼﻮﺭﺕ ﺍﺣﺘﻴﺎﺟﻰ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪ ﺯﺭﻩ ﻧﺪﺍﺭﻡ.ﺳﻌﺪﻯ ﮔﻮﻳﺪ:ﻣﺮﺩﻯ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﺼﺎﻑ ﺯﺭﻩ ﭘﻴﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ 

ﺗﺎ ﭘﻴﺶ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﻧﻜﻨﺪ ﭘﺸﺖ ﺑﺮ ﻏﺰﺍﺩﺭ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﺟﻨﮕﻬﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﺯ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺟﻨﮓ ﻣﻐﻠﻮﺑﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺻﻔﻮﻑ ﻣﺎ ﺍﺯ ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪﻩ ﺷﺪ ﻣﺎ ﺑﻌﺪﺍ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﻛﺠﺎ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﻨﻴﻢ ﺧﻮﺑﺴﺖ ﻗﺒﻼ ﻧﻘﻄﻪ ﺍﻟﺤﺎﻗﻰ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﻫﻤﻪ ﺑﺂﻥ ﻧﻘﻄﻪ ﮔﺮﺩ ﺁﻳﻨﺪ.ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﺷﻤﺎ ﻣﺮﺍ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻛﺠﺎ ﺭﻫﺎ ﻛﻨﻴﺪ ﻣﻦ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺟﺎﻯ ﺧﻮﺩ ﺗﻜﺎﻥ ﻧﺨﻮﺍﻫﻢ ﺧﻮﺭﺩ (6) .
ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺧﺪﻣﺖ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻋﺮﺽ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻯ ﻣﻴﺪﺍﻧﻬﺎﻯ ﺟﻨﮓ ﺍﺳﺒﻰ ﺗﻨﺪﺭﻭ ﻭ ﭼﺎﻻﻙ ﺍﺑﺘﻴﺎﻉ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺳﺒﻰ ﺻﺎﺣﺐ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻬﻠﻜﻪ‏ﻫﺎ ﻧﺠﺎﺕ ﻣﻴﺪﻫﺪ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﺍﺯ ﺟﻠﻮ ﺩﺷﻤﻦ ﻓﺮﺍﺭ ﻧﺨﻮﺍﻫﻢ ﻛﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺍﺳﺐ ﺗﻨﺪ ﺭﻭ ﺍﺯ ﻭﺭﻃﻪ ﺧﻄﺮ ﺩﻭﺭ ﺷﻮﻡ ﻭ ﺩﺷﻤﻦ ﻓﺮﺍﺭﻯ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻧﺨﻮﺍﻫﻢ ﻧﻤﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﺨﻮﺍﻫﻢ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺑﺎﻭ ﺑﺮﺳﻢ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﻛﺐ ﻣﻦ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﻫﻤﻴﺘﻰ ﻧﺪﺍﺭﺩ (7) .
ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻰ ﺍﻟﺤﺪﻳﺪ ﮔﻮﻳﺪ:ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺷﺠﺎﻋﻰ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻧﺎﻡ ﮔﺬﺷﺘﮕﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﻮ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻣﺤﻠﻰ ﺑﺮﺍﻯ ﺁﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﺎﻗﻰ ﻧﮕﺬﺍﺷﺖ،ﺩﺭ ﻗﻮﺕ ﺳﺎﻋﺪ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻯ ﺑﺎﺯﻭ ﻧﻈﻴﺮﻯ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻭ ﻳﻜﻀﺮﺑﺖ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﻗﻮﻯ‏ﺗﺮﻳﻦ ﺷﺠﺎﻋﺎﻥ ﻣﺮﮒ ﻭ ﻫﻼﻛﺖ ﺭﺍ ﭘﻴﺶ ﻣﻴﺂﻭﺭﺩ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻫﻴﭻ ﻣﺒﺎﺭﺯﻯ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺍﻭ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻭ ﺷﻤﺸﻴﺮﻯ ﻧﺰﺩ ﻛﻪ ﺍﺣﺘﻴﺎﺝ ﺑﺪﻭﻣﻰ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻫﺮ ﺭﺯﻣﺠﻮﻯ ﺩﻻﻭﺭﻯ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻣﻴﻜﺸﺖ ﺗﻜﺒﻴﺮ ﻣﻴﮕﻔﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻟﻴﻠﺔ ﺍﻟﻬﺮﻳﺮ ﺷﻤﺎﺭﻩ ﺗﻜﺒﻴﺮﺍﺗﺶ ﺑﻪ 523 ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻛﻪ 523 ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﺑﻄﺎﻝ ﻧﺎﻣﻰ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺸﺐ ﺑﺪﻳﺎﺭ ﻋﺪﻡ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ (8) .ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺍﺣﺪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻧﻜﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺯﻣﻰ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺑﻨﻰ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺪﺍﺭ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻏﻼﻣﻰ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻛﻪ ﺣﺒﺸﻰ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺻﻮﺍﺏ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻭ ﺩﻫﺎﻧﺶ ﻛﻒ ﺯﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻳﺎﺩ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺑﺠﺎﻯ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﮔﺎﻥ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺧﻮﺩ ﺷﺨﺺ ﻣﺤﻤﺪ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﻛﺸﺖ!ﺍﻳﻦ ﻏﻼﻡ ﺿﻤﻦ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺷﺠﺎﻉ ﺑﻮﺩ ﺟﺜﻪ ﺑﺰﺭﮔﻰ ﻫﻢ ﺩﺍﺷﺖ ﻟﺬﺍ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺟﺮﺃﺕ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ،ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﭼﻨﺎﻥ ﺿﺮﺑﺘﻰ ﺑﺮ ﺍﻭ ﺯﺩ ﻛﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻛﻤﺮﺩﻭ ﻧﻴﻢ ﻧﻤﻮﺩ ﺑﻄﻮﺭﻳﻜﻪ ﺑﺎﻻ ﺗﻨﻪ‏ﺍﺵ ﺑﺰﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﻧﻴﻢ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﻣﺎﻧﺪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻟﺸﮕﺮ ﻣﺘﻌﺠﺐ ﻭ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻣﻴﺨﻨﺪﻳﺪﻧﺪ (9) !
ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺟﻨﮕﻬﺎ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻓﻰ ﺳﺒﻴﻞ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﻭ ﭘﺮﻳﺸﺎﻧﻰ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﻭﻯ ﺯﺍﺋﻞ ﻣﻴﮕﺸﺖ،ﻭﻗﺘﻰ ﺩﺳﺖ ﺑﻘﺒﻀﻪ ﺫﻭ ﺍﻟﻔﻘﺎﺭ ﻣﻴﺒﺮﺩ ﭘﻴﺮﻭﺯﻯ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻣﺤﺮﺯ ﻭ ﻣﺴﻠﻢ ﻣﻴﺸﺪ ﻭ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﻏﻢ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻫﻰ ﻣﻴﺮﺳﻴﺪ ﻭ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﺮﺍﻯ ﻗﺘﻞ ﺍﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﻴﮕﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭﺟﻮﺩ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮ ﻃﺮﻑ ﺷﺪﻥ ﻏﻢ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﻣﻴﮕﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﻬﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﻟﻜﺎﺷﻒ ﺍﻟﻜﺮﺏ ﻋﻦ ﻭﺟﻪ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ.
ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻯ ﺑﺎﺯﻭﻯ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﻇﻬﺮ ﻣﻦ ﺍﻟﺸﻤﺲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﻭ ﺩﺷﻤﻨﺎﻧﺶ ﻧﻴﺰ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺸﺠﺎﻋﺖ ﻣﻴﺴﺘﻮﺩﻧﺪ،ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺩﻭ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺳﺒﺎﺑﻪ ﻭ ﻭﺳﻄﻰ ﮔﺮﺩﻥ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻭﻟﻴﺪ ﺭﺍ ﻓﺸﺎﺭ ﺩﺍﺩ ﺑﻄﻮﺭﻳﻜﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﻧﻌﺮﻩ ﺯﺩ ﻭ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﻬﻼﻛﺖ ﺑﻮﺩ.ﺩﺭ ﻏﺰﻭﺍﺕ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺁﻟﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﮔﻰ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻧﺒﻮﺩ ﻛﺎﺭ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻳﻜﺴﺮﻩ ﻣﻴﺸﺪ.
ﺩﺭ ﻗﺎﻣﻮﺱ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻰ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻛﻠﻤﻪ ﺗﺮﺱ ﻣﻌﻨﻰ ﻭ ﻣﻔﻬﻮﻣﻰ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺍﻭ ﻧﻪ ﺍﺯ ﺟﻨﮓ ﻣﻴﺘﺮﺳﻴﺪ ﻭ ﻧﻪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﻭﺣﺸﺖ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻰ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﻣﺮﮒ ﻭ ﺧﻄﺮ ﻫﻤﺎﻏﻮﺵ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﻣﻴﻔﺮﻣﻮﺩ :ﻭ ﺍﻟﻠﻪ ﻻﺑﻦ ﺍﺑﻴﻄﺎﻟﺐ ﺁﻧﺲ ﺑﺎﻟﻤﻮﺕ ﻣﻦ ﺍﻟﻄﻔﻞ ﺑﺜﺪﻯ ﺍﻣﻬـﺒﺨﺪﺍ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﭘﺴﺮ ﺍﺑﻴﻄﺎﻟﺐ ﺑﻤﺮﮒ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﻃﻔﻞ ﺷﻴﺮ ﺧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻣﺄﻧﻮﺱ ﻭ ﻣﺸﺘﺎﻕ ﺍﺳﺖ (10) .
ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺻﻔﻴﻦ ﺑﺪﻭﻥ ﺯﺭﻩ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺩﻭ ﻟﺸﮕﺮ ﻣﻴﮕﺸﺖ،ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻦ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻋﺮﺽ ﻛﺮﺩ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻊ ﺟﻨﮓ ﺑﻰ ﺍﺣﺘﻴﺎﻃﻰ ﺍﺳﺖ ﻓﺮﻣﻮﺩ:ﻳﺎ ﺑﻨﻰ ﺍﻥ ﺍﺑﺎﻙ ﻻ ﻳﺒﺎﻟﻰ ﻭﻗﻊ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻤﻮﺕ ﺍﻭ ﻭﻗﻊ ﺍﻟﻤﻮﺕ ﻋﻠﻴﻪ (11) . (ﭘﺴﺮ ﺟﺎﻧﻢ ﭘﺪﺭﺕ ﺑﺎﻛﻰ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺭﻭ ﺑﻤﺮﮒ ﺭﻭﺩ ﻳﺎ ﻣﺮﮒ ﺑﺴﻮﻯ ﺍﻭ ﺁﻳﺪ.) ﻋﺪﻩ‏ﺍﻯ ﺍﺯ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﻟﻴﺮﻯ ﻭ ﺑﻰ ﺑﺎﻛﻰ ﺍﻭ ﺍﺣﺘﻴﺎﻁ ﻣﻴﻜﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﺷﻤﻦ ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ ﺷﻮﺩ ﻟﺬﺍ ﻧﺰﺩ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﻋﺮﺽ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻳﺎ ﺍﻣﻴﺮ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ ﺷﻤﺎ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﺟﻨﮓ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﺍﺣﺘﻴﺎﻁ ﻧﻤﻴﻜﻨﻴﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻴﭻ ﭘﻴﺸﺎﻣﺪﻯ ﻫﺮﺍﺱ ﻧﺪﺍﺭﻳﺪ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺭﺑﺎﻋﻰ ﺭﺍ ﻓﺮﻣﻮﺩ:
ﺍﻯ ﻳﻮﻣﻰ ﻣﻦ ﺍﻟﻤﻮﺕ ﺍﻓﺮ 

ﻳﻮﻡ ﻣﺎ ﻗﺪﺭ ﺍﻡ ﻳﻮﻡ ﻗﺪﺭﻳﻮﻡ ﻣﺎ ﻗﺪﺭ ﻻ ﺍﺧﺸﻰ ﺍﻟﻮﻏﺎ 

ﻳﻮﻡ ﻗﺪ ﻗﺪﺭ ﻻ ﻳﻐﻨﻰ ﺍﻟﺤﺬﺭﺷﺎﻋﺮ ﻓﺎﺭﺳﻰ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺭﺑﺎﻋﻰ ﻓﻮﻕ ﺭﺍ ﺑﻔﺎﺭﺳﻰ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺮﻭﺩﻩ ﺍﺳﺖ:
ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﺣﺬﺭ ﻛﺮﺩﻥ ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﺭﻭﺍ ﻧﻴﺴﺖ‏ 

ﺭﻭﺯﻯ ﻛﻪ ﻗﻀﺎ ﻫﺴﺖ ﺭﻭﺯﻯ ﻛﻪ ﻗﻀﺎ ﻧﻴﺴﺖ‏ﺭﻭﺯﻯ ﻛﻪ ﻗﻀﺎ ﻫﺴﺖ ﻛﻮﺷﺶ ﻧﺪﻫﺪ ﺳﻮﺩ 

ﺭﻭﺯﻯ ﻛﻪ ﻗﻀﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺮﮒ ﺭﻭﺍ ﻧﻴﺴﺖ‏ﻫﺮ ﺷﺠﺎﻋﻰ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻧﺤﻀﺮﺕ ﻛﺸﺘﻪ ﻣﻴﺸﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺧﻮﺩ ﻣﻴﮕﺸﺖ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺍﺯ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﻣﻘﺘﻮﻝ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺷﻴﺮ ﺑﻴﺸﻪ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻣﺒﺎﻫﺎﺕ ﻣﻴﻨﻤﻮﺩﻧﺪ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺩﺭ ﻏﺰﻭﻩ ﺧﻨﺪﻕ ﻋﻤﺮﻭ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﻭﺩ ﻛﻪ ﺑﺪﺳﺖ ﻭﻯ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪ ﺧﻮﺍﻫﺮﺵ ﮔﻔﺖ ﺍﮔﺮ ﺟﺰ ﻋﻠﻰ ﻛﻪ ﺣﻘﺎ ﻟﻴﺎﻗﺖ ﺁﻧﺮﺍ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﻗﺎﺗﻞ ﺑﺮﺍﺩﺭﻡ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﻳﮕﺮﻯ ﻋﻤﺮﻭ ﺭﺍ ﻛﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﻤﺮ ﻣﻴﮕﺮﻳﺴﺘﻢ ﻟﻜﻦ ﻋﻠﻰ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺟﻬﺎﻥ ﻧﻈﻴﺮﻯ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺑﺪﺳﺖ ﺍﻭ ﻋﻴﻦ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺍﺳﺖ .
ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻰ ﺍﻟﺤﺪﻳﺪ ﺩﺭ ﺷﺮﺡ ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ ﺭﻭﺯﻯ ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﺧﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪﻥ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﺯﺑﻴﺮ ﺭﺍ (ﻛﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺍﺯ ﺷﺠﺎﻋﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ) ﺩﺭ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﭘﺎﻳﺶ ﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﺍﻭ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ،ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﻯ ﺷﻮﺧﻰ ﺑﻤﻌﺎﻭﻳﻪ ﮔﻔﺖ ﺍﮔﺮ ﻣﻴﺨﻮﺍﺳﺘﻢ ﺗﺮﺍ (ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﻛﻪ ﺑﻮﺩﻯ) ﻏﻔﻠﺘﺎ ﻣﻴﻜﺸﺘﻢ.ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﮔﻔﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺎ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻛﻦ!ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﮔﻔﺖ ﺑﺮﺍﻯ ﭼﻪ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻣﺮﺍ ﺍﻧﻜﺎﺭ ﻣﻴﻜﻨﻰ ﺑﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻣﻦ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻋﻠﻰ ﺑﻦ ﺍﺑﻴﻄﺎﻟﺐ ﺑﺎﻳﺴﺘﺎﺩﻡ!ﻣﻌﺎﻭﻳﻪ ﮔﻔﺖ ﺍﮔﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﺟﺮﺃﺕ ﻣﻴﻜﺮﺩﻯ ﻳﻘﻴﻨﺎ ﻋﻠﻰ ﺗﻮ ﻭ ﭘﺪﺭﺕ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﭼﭗ ﻣﻴﻜﺸﺖ ﻭ ﺩﺳﺖ ﺭﺍﺳﺘﺶ ﺑﻴﻜﺎﺭ ﻣﻴﻤﺎﻧﺪ ﻭ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺩﻳﮕﺮﻯ ﻣﻴﮕﺸﺖ ﻛﻪ ﺑﻘﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﺪ (12) .ﺑﺎﺭﻯ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺿﻴﻐﻢ ﺍﻟﻐﺰﻭﺍﺕ ﻭ ﺍﺳﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﻐﺎﻟﺐ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻭﻗﺘﻰ ﭘﺎ ﺑﻤﻴﺪﺍﻥ ﻣﺤﺎﺭﺑﻪ ﻣﻰ‏ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻧﻔﺲ‏ﻫﺎﻯ ﺩﻟﻴﺮﺍﻥ ﻭ ﺷﺠﺎﻋﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﻴﻨﻪ‏ﻫﺎ ﺗﻨﮓ ﻣﻴﺸﺪ ﻭ ﺑﻬﺮ ﻓﺮﻗﻪ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻴﻜﺮﺩ ﻋﻔﺮﻳﺖ ﻣﺮﮒ ﺑﺎ ﺻﻮﺭﺕ ﻫﻮﻟﻨﺎﻛﻰ ﺑﺮ ﺁﻧﮕﺮﻭﻩ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﻣﻴﮕﺸﺖ.ﺭﺑﺎﻋﻰ ﺯﻳﺮ ﻣﻨﺴﻮﺏ ﺑﺂﻧﺤﻀﺮﺕ ﺍﺳﺖ:
ﺻﻴﺪ ﺍﻟﻤﻠﻮﻙ ﺍﺭﺍﻧﺐ ﻭ ﺛﻌﺎﻟﺐ‏ 

ﻭ ﺍﺫﺍ ﺭﻛﺒﺖ ﻓﺼﻴﺪﻯ ﺍﻻﺑﻄﺎﻝ‏ﺻﻴﺪﻯ ﺍﻟﻔﻮﺍﺭﺱ ﻓﻰ ﺍﻟﻠﻘﺎﺀ ﻭ ﺍﻧﻨﻰ‏ 

ﻋﻨﺪ ﺍﻟﻮﻏﺎﺀ ﻟﻐﻀﻨﻔﺮ ﻗﺘﺎﻝ (13)
ﺳﻔﻴﺎﻥ ﺛﻮﺭﻯ ﮔﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻛﻮﻩ ﺁﻫﻨﻴﻨﻰ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻯ ﻛﻔﺎﺭ ﻭ ﻣﻨﺎﻓﻘﻴﻦ ﺣﺮﻳﻔﻰ ﻧﻴﺮﻭﻣﻨﺪ،ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻋﺰﺕ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻭ ﺫﻟﺖ ﻭ ﺧﻮﺍﺭﻯ ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﺪﺳﺖ ﺍﻭ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ.
ﺛﻤﺮﻩ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﻣﺠﺎﻫﺪﺕ ﻋﻠﻰ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﻳﻦ ﺣﻨﻴﻒ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺍﻟﻬﻰ ﻭ ﻣﺤﻮ ﻛﻔﺮ ﻭ ﺑﺖ ﭘﺮﺳﺘﻰ ﮔﺮﺩﻳﺪ.
ﭘﻰ‏ﻧﻮﺷﺘﻬﺎ:
(1) ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻤﺸﻴﺮﻛﺶ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻏﻼﻑ ﻣﻴﻜﺮﺩﻧﺪ.
(2) ﻗﻴﻞ ﻟﻪ:ﺑﺎﻯ ﺷﻰ‏ﺀ ﻏﻠﺒﺖ ﺍﻻﻗﺮﺍﻥ؟ﻓﻘﺎﻝ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ:ﻣﺎ ﻟﻘﻴﺖ ﺍﺣﺪﺍ ﺍﻻ ﺍﻋﺎﻧﻨﻰ ﻋﻠﻰ ﻧﻔﺴﻪ .ﻳﺆﻣﻰ ﺑﺬﻟﻚ ﺍﻟﻰ ﺗﻤﻜﻦ ﻫﻴﺒﺘﻪ ﻓﻰ ﺍﻟﻘﻠﻮﺏ.
ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻬـﻜﻠﻤﺎﺕ ﻗﺼﺎﺭ.
(3) ﺑﺤﺎﺭ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺟﻠﺪ 45 ﺹ 138
(4)ﺍﺭﺷﺎﺩ ﻣﻔﻴﺪ ﺟﻠﺪ 1 ﺑﺎﺏ 3 ﻓﺼﻞ .56
(5) ﺧﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻣﻴﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﻧﺎﻣﻪ‏ﺍﻯ ﻛﻪ ﺑﻌﺜﻤﺎﻥ ﺑﻦ ﺣﻨﻴﻒ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ:ﻭ ﺍﻟﻠﻪ ﻟﻮ ﺗﻈﺎﻫﺮﺕ ﺍﻟﻌﺮﺏ ﻋﻠﻰ ﻗﺘﺎﻟﻰ ﻟﻤﺎ ﻭﻟﻴﺖ ﻋﻨﻬﺎـﺒﺨﺪﺍ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺍﮔﺮ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﺮﺏ ﺑﻪ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻰ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺠﻨﮓ ﻣﻦ ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ ﻣﻦ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻭ ﮔﺮﺩﺍﻥ ﻧﻤﻴﺸﻮﻣـﻨﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﻧﺎﻣﻪ 45
(6) ﺍﻓﻜﺎﺭ ﺍﻣﻢ
(7) ﺍﻣﺎﻟﻰ ﺻﺪﻭﻕ ﻣﺠﻠﺲ 32 ﺣﺪﻳﺚ 4
(8) ﻛﺸﻒ ﺍﻟﻐﻤﻪ ﺹ 73
(9) ﻣﻨﺘﻬﻰ ﺍﻻﻣﺎﻝ ﺟﻠﺪ 1 ﺹ 44 ﻧﻘﻞ ﺑﻤﻌﻨﻰ
(10) ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﻛﻼﻡ .5
(11) ﺑﺤﺎﺭ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺟﻠﺪ 41 ﺹ 2 ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻗﺐ ﺁﻝ ﺍﺑﻴﻄﺎﻟﺐ.
(12) ﺑﺤﺎﺭ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺟﻠﺪ 41 ﺹ 143
(13) ﺷﻜﺎﺭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻥ ﺧﺮﮔﻮﺷﻬﺎ ﻭ ﺭﻭﺑﺎﻩ‏ﻫﺎ ﺍﺳﺖ ﻭﻟﻰ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ ﻣﻦ ﺳﻮﺍﺭ ﻣﻴﺸﻮﻡ ﺷﻜﺎﺭ ﻣﻦ ﺷﺠﺎﻋﺎﻥ ﻋﺮﺏ ﺍﺳﺖ.ﺷﻜﺎﺭ ﻣﻦ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻊ ﺟﻨﮓ ﺳﻮﺍﺭﺍﻥ ﻭ ﺩﻟﻴﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﻦ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺟﻨﮓ ﺷﻴﺮﻯ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻛﺸﻨﺪﻩ‏ﺍﻡ .